Interactief voorlezen van prentenboeken: samen praten, samen leren
Voorlezen is een belangrijke manier om de taalontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren. Wanneer voorlezen interactief gebeurt, wordt het effect nog sterker. Bij interactief voorlezen gaat het niet alleen om luisteren, maar vooral om samen praten, denken en reageren op het verhaal.
Wat is interactief voorlezen?
Interactief voorlezen betekent dat een volwassene het kind actief betrekt tijdens het voorlezen van een prentenboek. In plaats van alleen voor te lezen, ontstaat er een gesprek over het verhaal.
Dit kan door vragen te stellen over de afbeeldingen, te praten over de personages, samen te voorspellen wat er gaat gebeuren of in te gaan op opmerkingen van het kind. Het verhaal wordt zo een gezamenlijke ervaring in plaats van een eenzijdig verhaal.
Waarom is het zo waardevol?
Onderzoek laat zien dat interactief voorlezen een duidelijke positieve invloed heeft op de taalontwikkeling van kinderen. Een meta-analyse van 38 studies toont aan dat kinderen die tijdens het voorlezen actief worden betrokken, meer vooruitgang boeken in hun woordenschat dan kinderen die passief worden voorgelezen.
Ook blijkt dat het effect van interactief voorlezen door ouders vooral groot is bij jonge kinderen tussen 2 en 4 jaar en bij kinderen met minder risico op taalachterstanden. Juist in deze vroege fase is taalontwikkeling extra gevoelig voor stimulans.
Extra ondersteuning op school
Voor kinderen met een risico op taal- en leesachterstanden is interactief voorlezen op school bijzonder effectief. Leerkrachten beschikken vaak over ervaring om taalontwikkeling te begeleiden en gesprekken te stimuleren rond een verhaal.
Onderzoek laat zien dat interactief voorlezen op school een klein effect heeft op kennis van tekst- en boekconventies en een middelgroot effect op woordenschatontwikkeling. Dit geldt voor zowel peuters als kleuters.
Kleine groepen maken het verschil
De setting waarin interactief wordt voorgelezen is belangrijk. Kleine groepen van één tot drie kinderen zijn het meest effectief. In deze setting zijn kinderen actiever betrokken, stellen ze meer vragen en reageren ze vaker.
In grotere groepen, zoals een volledige klas, is de interactie minder intens en krijgen kinderen minder ruimte om actief deel te nemen.
Herhaling en woorduitleg versterken het effect
Het herhaald voorlezen van hetzelfde boek helpt kinderen om het verhaal beter te begrijpen en verbanden te leggen. Ook het uitleggen van moeilijke woorden, bijvoorbeeld met een synoniem of korte toelichting, versterkt het taalbegrip.
Deze eenvoudige strategieën dragen bij aan een grotere woordenschat en beter tekstbegrip.
Interactief voorlezen thuis
Ook thuis kunnen ouders eenvoudig interactief voorlezen toepassen. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Belangrijk is dat het kind wordt uitgenodigd om mee te denken en te praten.
Dit kan door vragen te stellen, het kind te laten vertellen wat het ziet, ruimte te geven voor fantasie en even te wachten op een reactie. Het gaat niet om goede of foute antwoorden, maar om het gesprek.
Tot slot
Interactief voorlezen maakt van een prentenboek een gedeeld moment van aandacht en taal. Het versterkt de woordenschat, het begrip en de taalontwikkeling van kinderen. Tegelijkertijd zorgt het voor plezier in lezen en samen ontdekken. Juist die combinatie maakt het zo krachtig.
Bronnen
Flack, Z. M., Field, A. P., & Horst, J. S. (2018). The effects of shared storybook reading on word learning: A meta-analysis. Developmental Review, 50, 121–140.
Mol, S. E. (2010). To read or not to read: A meta-analysis of print exposure from infancy to early adulthood. Psychological Bulletin, 136(2), 259–286.
Swanson, E., Vaughn, S., Wanzek, J., Petscher, Y., Heckert, J., Cavanaugh, C., & Tackett, K. (2011). A synthesis of read-aloud interventions on early literacy outcomes. Reading Research Quarterly, 46(1), 16–38.
Morrow, L. M., & Smith, J. K. (1990). The effects of group size on interactive storybook reading. Reading Research Quarterly, 25(3), 213–231.*
